PAXTA-TOʻQIMACHILIK KLASTERLARIDA LOGISTIKA JARAYONLARINI OPTIMALLASHTIRISH

PAXTA-TOʻQIMACHILIK KLASTERLARIDA LOGISTIKA JARAYONLARINI OPTIMALLASHTIRISH

Mualliflar

  • Yusupova Feruza Yoʻldoshevna Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti mustaqil izlanuvchisi

##semicolon##

paxta-toʻqimachilik klasteri, logistika, taʼminot zanjiri, optimallashtirish, xomashyo oqimlari, qabul punktlari, raqamli kuzatuv, multimodal tashish.

Abstrak

Maqolada paxta-toʻqimachilik klasterlarida logistika jarayonlarini optimallashtirishning nazariy asoslari va tashkiliy yechimlari oʻrganildi. Tizimli yondashuv, jarayonlarni tarkibiy qismlarga ajratish, qiyosiy tahlil va iqtisodiy modellashtirish usullari qoʻllanildi. Logistika zanjiri daladan eksportgacha boʻlgan besh boʻgʻin asosida tizimlashtirildi. Xalqaro hisobotlar va meʼyoriy hujjatlar orqali milliy logistika muhiti hamda tarmoqdagi texnologik oʻzgarishlar tahlil qilindi. Xomashyo oqimlarini taqsimlash va qabul punktlarini tanlash uchun xarajatlarni minimallashtirishga yoʻnaltirilgan model taklif etildi. Unda quvvat, tashish muddati va xomashyo sifatini saqlash talablari hisobga olindi. Logistika samaradorligi indeksi komponentlari ichki auditga moslashtirildi. Raqamli kuzatuv, modulli saqlash, ishlab chiqarish jadvallarini muvofiqlashtirish va multimodal tashish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqildi. Modelni klaster maʼlumotlarida sinash istiqboli belgilandi.

##submission.citations##

1. Mentzer, J. T., DeWitt, W., Keebler, J. S., Min, S., Nix, N. W., Smith, C. D., & Zacharia, Z. G. (2001). Defining supply chain management. Journal of Business Logistics, 22(2), 1-25. https://doi.org/10.1002/j.2158-1592.2001.tb00001.x

2. Lambert, D. M., & Cooper, M. C. (2000). Issues in supply chain management. Industrial Marketing Management, 29(1), 65-83. https://doi.org/10.1016/S0019-8501(99)00113-3

3. Porter, M. E. (1998). Clusters and the new economics of competition. Harvard Business Review, 76(6), 77-90. https://hbr.org/1998/11/clusters-and-the-new-economics-of-competition

4. Gereffi, G., Humphrey, J., & Sturgeon, T. (2005). The governance of global value chains. Review of International Political Economy, 12(1), 78-104. https://doi.org/10.1080/09692290500049805

5. Ahumada, O., & Villalobos, J. R. (2009). Application of planning models in the agri-food supply chain: A review. European Journal of Operational Research, 196(1), 1-20. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2008.02.014

6. Dantzig, G. B., & Ramser, J. H. (1959). The truck dispatching problem. Management Science, 6(1), 80-91. https://doi.org/10.1287/mnsc.6.1.80

7. Laporte, G. (2009). Fifty years of vehicle routing. Transportation Science, 43(4), 408-416. https://doi.org/10.1287/trsc.1090.0301

8. Melo, M. T., Nickel, S., & Saldanha-da-Gama, F. (2009). Facility location and supply chain management - A review. European Journal of Operational Research, 196(2), 401-412. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2008.05.007

9. World Bank. (2023). Connecting to Compete 2023: Trade Logistics in an Uncertain Global Economy - The Logistics Performance Index and Its Indicators. Washington, DC: World Bank. https://lpi.worldbank.org/sites/default/files/2023-04/LPI_2023_report_with_layout.pdf

10. Babadjanov, J., & Petrick, M. (2025). Uzbekistanʼs cotton clusters in the context of the industrial policy debate. Eurasian Geography and Economics, 66(3), 354-383. https://doi.org/10.1080/15387216.2023.2267093

11. Bae, E. Y., & Mah, J. S. (2019). The role of industrial policy in the economic development of Uzbekistan. Post-Communist Economies, 31(2), 240-257. https://ideas.repec.org/a/taf/pocoec/v31y2019i2p240-257.html

12. Kurbanov, Z., Djanibekov, N., & Herzfeld, T. (2025). Land property rights and investment incentives in movable farm assets: Evidence from post-Soviet Central Asia. Comparative Economic Studies, 67(2), 396-425. https://ideas.repec.org/a/pal/compes/v67y2025i2d10.1057_s41294-024-00251-z.html

13. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 23-oktabrdagi PF-5853-son “Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligini rivojlantirishning 2020-2030-yillarga moʻljallangan strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-4567334

14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-martdagi PQ-4633-son “Paxtachilik sohasida bozor tamoyillarini keng joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/ru/docs/-4756994

15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 1-maydagi PF-71-son “Toʻqimachilik va tikuv-trikotaj sanoatini rivojlantirishni yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/uz/docs/-6908347

16. USDA Foreign Agricultural Service. (2025). Uzbekistan: Cotton and Products Annual (Report No. UZ2025-0001). https://apps.fas.usda.gov/newgainapi/api/Report/DownloadReportByFileName?fileName=Cotton+and+Products+Annual_Tashkent_Uzbekistan+-+Republic+of_UZ2025-0001.pdf

17. USDA Foreign Agricultural Service. (2025). Uzbekistan: Cotton and Products Update (Report No. UZ2024-0003). https://apps.fas.usda.gov/newgainapi/api/Report/DownloadReportByFileName?fileName=Cotton+and+Products+Update_Tashkent_Uzbekistan+-+Republic+of_UZ2024-0003.pdf

18. USDA Foreign Agricultural Service. (2026). Uzbekistan: Cotton and Products Annual (Report No. UZ2026-0002). https://www.fas.usda.gov/data/gain/2026/05/uzbekistan-cotton-and-products-annual

19. IndexMundi. (2019). Uzbekistan - Logistics performance index: Overall (1=low to 5=high) [World Bank data]. https://www.indexmundi.com/facts/uzbekistan/indicator/LP.LPI.OVRL.XQ

20. UzDaily. (2023). Uzbekistan ranks 88th in the Logistics Performance Index. https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-ranks-88th-in-the-logistics-performance-index/

21. Caspian Post. (2025). Uzbekistan and World Bank experts discuss upgrading logistics. https://caspianpost.com/uzbekistan/uzbekistan-and-world-bank-experts-discuss-upgrading-logistics

22. World Bank. (2025, May 27). Weaving a new future in Uzbekistanʼs cotton sector. https://www.worldbank.org/en/news/feature/2025/05/27/weaving-a-new-future-in-uzbekistan-s-cotton-sector

##submission.downloads##

Nashr qilingan

2026-09-21