BANK KAPITALINI BOSHQARISH BO‘YICHA ХALQARO TAJRIBASI

BANK KAPITALINI BOSHQARISH BO‘YICHA ХALQARO TAJRIBASI

Mualliflar

  • Yodgorov Mansur Nabievich Tashkent Internatonal University mustaqil tadqiqotchisi

##semicolon##

bank kapitali barqarorligi, kredit riski, moliyaviy risk, kapital adekvatligi, muammoli kreditlar (NPL), Basel III standartlari, stress-test, likvidlik koeffitsienti (LCR, NSFR), leveraj sikli, makroprudensial tartibga solish.

Abstrak

Ushbu maqolada bank kapitalini boshqarishning xalqaro tajribasi qiyosiy tahlil asosida o’rganilgan. Tadqiqotda Basel III standartlarining joriy etilishi, Yevropa Markaziy Banki (YeMB) nazorat amaliyoti, AQSh Federal Rezerv tizimining kapital tartibga solish yondashuvlari va bir qator rivojlangan hamda rivojlanayotgan mamlakatlar tajribasi qiyosiy-tahliliy usulda o’rganilgan. Metodologik jihatdan ko’ndalanma kеsishgan tadqiqot (cross-sectional study) yondashuvi va 2010–2025 yillarni qamrab olgan retrospektiv tahlildan foydalanilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko’rsatadiki, dunyo bo’ylab “Group 1” banklarining o’rtacha CET1 koeffitsiyenti 14,0% ni tashkil etmoqda, Yevropa banklari esa eng yuqori kapital darajasiga (15,2%) erishgan. Banklarning kapitalga moslashish tezligi taxminan 2 yilni tashkil etishi aniqlangan. Xulosa sifatida O’zbekiston bank tizimini takomillashtirish uchun faqat kapital talablarini oshirish bilan cheklanmaslik, balki bir vaqtda nazorat sifatini yaxshilash, kapital bozorlarini rivojlantirish, makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlash va antisiklik kapital buferlari (CCyB) mexanizmini faol qo’llash zarurligi asoslab berilgan.

##submission.citations##

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:

Modigliani, F., & Miller, M.H. (1958). The Cost of Capital, Corporation Finance and the Theory of Investment. The American Economic Review, 48(3), 261-297.

Admati, A. R., & Hellwig, M. (2019). The Bankers’ New Clothes: What’s Wrong with Banking and What to Do About It (Expanded edition). Princeton University Press.

Admati, A., & Hellwig, M. (2013). The Bankers’ New Clothes: What’s Wrong with Banking and What to Do about It. Princeton University Press.

Acharya, V.V., Mehran, H., & Thakor, A.V. (2016). Caught Between Scylla and Charybdis? Regulating Bank Leverage When There Is Rent Seeking and Risk Shifting. Review of Corporate Finance Studies, 5(1), 36-75.

Berger, A.N., & Bouwman, C.H.S. (2013). How Does Capital Affect Bank Performance During Financial Crises? Journal of Financial Economics, 109(1), 146-176.

Hanson, S.G., Kashyap, A.K., & Stein, J.C. (2011). A Macroprudential Approach to Financial Regulation. Journal of Economic Perspectives, 25(1), 3-28.

Hanson, S. G., Kashyap, A. K., & Stein, J. C. (2018). Monetary policy and long-term real rates. Journal of Financial Economics, 129(2), 429–448.

De Jonghe, O., & Öztekin, Ö. (2015). Bank capital management: International evidence. Journal of Financial Intermediation, 24(2), 154–177.

Adrian, T., & Shin, H. S. (2014). Procyclical leverage and value-at-risk. The Review of Financial Studies, 27(2), 373–403.

Adrian, T., & Shin, H. S. (2019). Leverage cycles and the anxious economy. American Economic Review, 109(7), 3367–3400.

Drehmann, M., & Tsatsaronis, K. (2014). The credit-to-GDP gap and countercyclical capital buffers: questions and answers. BIS Quarterly Review, March, 55–73.

Drehmann, M., & Tsatsaronis, K. (2020). Measuring the effectiveness of macroprudential policy: The countercyclical capital buffer. Journal of International Money and Finance, 106, 102209.

Gropp, R., & Heider, F. (2010). The determinants of bank capital structure. Review of Finance, 14(4), 587–622.

Gropp, R., & Heider, F. (2018). Bank capital ratios and competition: A theoretical approach. European Economic Review, 110, 76–100.

IFC MSME Finance Gap Report 2025

Bank for International Settlements (BIS) Statistics, 2024

O‘zbеkiston Rеspublikasi Markaziy banki rasmiy sayti www.cbu.uz

##submission.downloads##

Nashr qilingan

2026-03-31