SANOAT KORXONALARIDA ISHLAB CHIQARISH OQIMLARINI TASHKIL ETISHNING RESURSLARDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGIGA TAʼSIRINI BAHOLASH

SANOAT KORXONALARIDA ISHLAB CHIQARISH OQIMLARINI TASHKIL ETISHNING RESURSLARDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGIGA TAʼSIRINI BAHOLASH

Авторы

  • Yusupov Ulugʻbek Mamayusupovich Angren universiteti, Iqtisodiyot va huquq fakulteti “Iqtisodiyot va moliya” kafedrasi mudiri, PhD.

Ключевые слова:

ishlab chiqarish oqimi, Littl qonuni, tugallanmagan ishlab chiqarish, oqim samaradorligi, liniyani muvozanatlash, tortish tizimi, aylanma mablagʻlar.

Аннотация

Maqolada ishlab chiqarish oqimini tashkil etish usuli tugallanmagan ishlab chiqarish hajmi, ishlab chiqarish sikli davomiyligi va aylanma mablagʻlarning bandligiga qanday taʼsir qilishi baholandi. Nazariy asos sifatida Littl qonuni, oqim samaradorligi, liniyani muvozanatlash samaradorligi va Kingman yaqinlashuvi qoʻllanildi. Besh ish joyidan iborat shartli liniya uchun toʻrt variant (partiyali itarish, donali itarish, CONWIP tortish va qayta muvozanatlangan kanban oqimi) stoxastik simulyatsiya qilindi. Bir xil chiqish surʼatida tugallanmagan ishlab chiqarish 92,7 donadan 5,2 donagacha, sikl 10,3 soatdan 0,58 soatgacha qisqardi, oqim samaradorligi 3,8 foizdan 67,6 foizga oshdi. Jahon banki maʼlumotlari asosida 2018-2024 yillarda zaxiralar oʻsishi YaIMning oʻrtacha 3,8 foiziga teng boʻlgani hisoblandi va oqimni tashkil etish aylanma kapitalni boʻshatish zaxirasi sifatida baholandi.

Библиографические ссылки

1. Little, J. D. C. (1961). A proof for the queuing formula: L = λW. Operations Research, 9(3), 383-387. https://doi.org/10.1287/opre.9.3.383

2. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026). Oʻzbekiston Respublikasining ijtimoiy-iqtisodiy holati (2025 yil yanvar-dekabr). Toshkent. https://stat.uz/img/press-relizlar/2_-talil-2025-j_-yanvar-dekabr-lotin-_p58591.pdf

3. Hopp, W. J., & Spearman, M. L. (2008). Factory physics (3rd ed.). Long Grove, IL: Waveland Press. https://search.worldcat.org/oclc/718450337

4. Hopp, W. J., & Spearman, M. L. (2004). To pull or not to pull: What is the question? Manufacturing & Service Operations Management, 6(2), 133-148. https://doi.org/10.1287/msom.1030.0028

5. Spearman, M. L., Woodruff, D. L., & Hopp, W. J. (1990). CONWIP: A pull alternative to kanban. International Journal of Production Research, 28(5), 879-894. https://doi.org/10.1080/00207549008942761

6. Sugimori, Y., Kusunoki, K., Cho, F., & Uchikawa, S. (1977). Toyota production system and Kanban system: Materialization of just-in-time and respect-for-human system. International Journal of Production Research, 15(6), 553-564. https://doi.org/10.1080/00207547708943149

7. Rother, M., & Shook, J. (1999). Learning to see: Value stream mapping to add value and eliminate muda. Cambridge, MA: Lean Enterprise Institute. https://www.lean.org/store/workbooks/learning-to-see/

8. Scholl, A., & Becker, C. (2006). State-of-the-art exact and heuristic solution procedures for simple assembly line balancing. European Journal of Operational Research, 168(3), 666-693. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2004.07.022

9. Kingman, J. F. C. (1961). The single server queue in heavy traffic. Mathematical Proceedings of the Cambridge Philosophical Society, 57(4), 902-904. https://doi.org/10.1017/S0305004100036094

10. Shah, R., & Ward, P. T. (2003). Lean manufacturing: Context, practice bundles, and performance. Journal of Operations Management, 21(2), 129-149. https://doi.org/10.1016/S0272-6963(02)00108-0

11. Fullerton, R. R., McWatters, C. S., & Fawson, C. (2003). An examination of the relationships between JIT and financial performance. Journal of Operations Management, 21(4), 383-404. https://doi.org/10.1016/S0272-6963(03)00002-0

12. Deloof, M. (2003). Does working capital management affect profitability of Belgian firms? Journal of Business Finance & Accounting, 30(3-4), 573-588. https://doi.org/10.1111/1468-5957.00008

13. World Bank. (2026). Changes in inventories, current LCU, Uzbekistan (NE.GDI.STKB.CN). World Development Indicators. https://data.worldbank.org/indicator/NE.GDI.STKB.CN?locations=UZ

14. World Bank. (2026). Manufacturing, value added, current LCU, Uzbekistan (NV.IND.MANF.CN). World Development Indicators. https://data.worldbank.org/indicator/NV.IND.MANF.CN?locations=UZ

15. World Bank. (2026). GDP, current LCU, Uzbekistan (NY.GDP.MKTP.CN). World Development Indicators. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CN?locations=UZ

Опубликован

2026-11-06

Как цитировать

SANOAT KORXONALARIDA ISHLAB CHIQARISH OQIMLARINI TASHKIL ETISHNING RESURSLARDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGIGA TAʼSIRINI BAHOLASH. (2026). Научный журнал актуарных финансов и бухгалтерского учета, 6(11), 17-24. https://doi.org/10.55439/AFA/vol6_iss11/1559