SANOAT KORXONALARIDA TEXNOLOGIK TRANSFORMATSIYA JARAYONIDA ASOSIY KAPITAL VA MEHNAT RESURSLARI OʻRTASIDAGI NISBATNING IQTISODIY SAMARADORLIKKA TAʼSIRI
Ключевые слова:
kapital bilan qurollanganlik, mehnat unumdorligi, kapital unumdorligi, Kobb-Duglas funksiyasi, kapital chuqurlashuvi, texnologik transformatsiya, sanoat.Аннотация
Maqolada sanoatda bir ishchiga toʻgʻri keladigan asosiy kapital (kapital bilan qurollanganlik) va mehnat unumdorligi oʻrtasidagi bogʻliqlik Kobb-Duglas funksiyasining intensiv shakli asosida baholandi. Togʻ-kon, ishlab chiqarish, energetika va suv taʼminoti boʻlimlari boʻyicha 2010-2024 yillarga oid rasmiy maʼlumotlardan panel tuzildi, kapital zaxirasi investitsiyalardan doimiy inventarizatsiya usulida tiklandi va 2017-2023 yillardagi asosiy vositalar balansi bilan tekshirildi. Boʻlim va yil taʼsirlari nazorat qilinganda unumdorlikning kapital bilan qurollanganlikka elastikligi 0,21 ni, faqat boʻlim taʼsirlari hisobga olinganda 0,42 ni tashkil etdi. Ishlab chiqarish sanoatida 2017-2024 yillarda mehnat unumdorligi oʻsishining 35-70 foizi kapital chuqurlashuvi hisobiga toʻgʻri keldi, kapital unumdorligi esa pasayish bosqichiga oʻtdi. Natijalar asosida kapital va mehnat nisbatini omil narxlariga moslashtirish yoʻnalishlari taklif etildi.
Библиографические ссылки
1. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026). Iqtisodiy faoliyat turlari boʻyicha asosiy kapitalga investitsiyalar hajmi (Oʻzbekiston Respublikasi, yillik), mlrd soʻm. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_1899.pdf
2. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026). Bandlar sonining iqtisodiy faoliyat turlari boʻyicha taqsimlanishi, ming kishi (SIAT 2.02.01.1500). https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_1315.pdf
3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. (2024). 2023 yil uchun Oʻzbekiston Respublikasi boʻyicha asosiy vositalarning holati va harakati. Toshkent. https://stat.uz/img/press-relizlar/press-reliz-po-of-2023-uzb_p88424.pdf
4. Cobb, C. W., & Douglas, P. H. (1928). A theory of production. The American Economic Review, 18(1), Supplement, 139-165. https://www.jstor.org/stable/1811556
5. Solow, R. M. (1956). A contribution to the theory of economic growth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65-94. https://doi.org/10.2307/1884513
6. Mankiw, N. G., Romer, D., & Weil, D. N. (1992). A contribution to the empirics of economic growth. The Quarterly Journal of Economics, 107(2), 407-437. https://doi.org/10.2307/2118477
7. Arrow, K. J., Chenery, H. B., Minhas, B. S., & Solow, R. M. (1961). Capital-labor substitution and economic efficiency. The Review of Economics and Statistics, 43(3), 225-250. https://doi.org/10.2307/1927286
8. Klump, R., McAdam, P., & Willman, A. (2007). Factor substitution and factor-augmenting technical progress in the United States: A normalized supply-side system approach. The Review of Economics and Statistics, 89(1), 183-192. https://doi.org/10.1162/rest.89.1.183
9. Chirinko, R. S. (2008). σ: The long and short of it. Journal of Macroeconomics, 30(2), 671-686. https://doi.org/10.1016/j.jmacro.2007.10.010
10. Acemoglu, D. (2003). Labor- and capital-augmenting technical change. Journal of the European Economic Association, 1(1), 1-37. https://doi.org/10.1162/154247603322256756
11. Acemoglu, D., & Guerrieri, V. (2008). Capital deepening and nonbalanced economic growth. Journal of Political Economy, 116(3), 467-498. https://doi.org/10.1086/589523
12. Hsieh, C.-T., & Klenow, P. J. (2009). Misallocation and manufacturing TFP in China and India. The Quarterly Journal of Economics, 124(4), 1403-1448. https://doi.org/10.1162/qjec.2009.124.4.1403
13. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026). Iqtisodiy faoliyat turlari boʻyicha sanoat mahsuloti hajmi, joriy narxlarda, mlrd soʻm (SIAT 1.02.01.0020). https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_604.pdf
14. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026). Iqtisodiy faoliyat turlari boʻyicha sanoat mahsuloti fizik hajmi indeksi, oldingi yilga nisbatan foizda. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_571.pdf
15. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasi. (2020). 2019 yil uchun Oʻzbekiston Respublikasi boʻyicha asosiy vositalarning holati va harakati. Toshkent. https://stat.uz/uploads/docs/asosiy_vositalar_uzb_2019.pdf
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.