HUDUDLARNING INVESTITSION JOZIBADORLIGINI OSHIRISHDA SANOAT KLASTERLARI VA BIZNES EKOTIZIMLARINI BOSHQARISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI (NAMANGAN VILOYATI MISOLIDA)
Ключевые слова:
sanoat klasteri, biznes ekotizimi, investitsion jozibadorlik, lokalizatsiya koeffitsiyenti, investitsiya intensivligi, paxta-toʻqimachilik klasteri, erkin iqtisodiy zona, Namangan viloyati.Аннотация
Maqolada sanoat klasterlari va biznes ekotizimlarini boshqarishning zamonaviy yondashuvlari hududning investitsion jozibadorligini oshirish omili sifatida Namangan viloyati misolida oʻrganildi. M. Porter klaster nazariyasi, J. Mur, D. Ayzenberg va E. Stam ekotizim konsepsiyalari asosida klaster-ekotizim boshqaruvining nazariy modeli ishlab chiqildi. Milliy statistika qoʻmitasi maʼlumotlari boʻyicha 2017-2023-yillarda viloyatda asosiy kapitalga investitsiyalar 5,4 barobar, toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar va kreditlar 73,6 barobar oshgani, ularning investitsiyalardagi ulushi 51,6 foizga yetgani aniqlandi. Lokalizatsiya koeffitsiyenti toʻqimachilik, kiyim va charm mahsulotlari boʻyicha 2,43 ga teng boʻlib, viloyatning tarmoq ixtisoslashuvi barqaror ekanini tasdiqladi. Muallif davlat, klasterlar, taʼlim-ilm va moliya subʼyektlarini yagona boshqaruv markazi atrofida birlashtiruvchi hamda infratuzilma va erkin iqtisodiy zonalar bilan qoʻllab-quvvatlanadigan modelni asosladi hamda investitsion jozibadorlikni oshirishga qaratilgan amaliy takliflarni ishlab chiqdi. Barcha koʻrsatkichlar Milliy statistika qoʻmitasi va Namangan viloyati statistika boshqarmasining rasmiy maʼlumotlari bilan solishtirib tekshirildi.
Библиографические ссылки
1. Babadjanov, J., & Petrick, M. (2025). Uzbekistan’s cotton clusters in the context of the industrial policy debate. Eurasian Geography and Economics, 66(3), 354-383. https://doi.org/10.1080/15387216.2023.2267093
2. Delgado, M., Porter, M. E., & Stern, S. (2014). Clusters, convergence, and economic performance. Research Policy, 43(10), 1785-1799. https://doi.org/10.1016/j.respol.2014.05.007
3. Dunning, J. H. (1988). The eclectic paradigm of international production: A restatement and some possible extensions. Journal of International Business Studies, 19(1), 1-31. https://doi.org/10.1057/palgrave.jibs.8490372
4. Isenberg, D. J. (2010). The big idea: How to start an entrepreneurial revolution. Harvard Business Review, 88(6), 40-50. https://hbr.org/2010/06/the-big-idea-how-to-start-an-entrepreneurial-revolution
5. Isserman, A. M. (1977). The location quotient approach to estimating regional economic impacts. Journal of the American Institute of Planners, 43(1), 33-41. https://doi.org/10.1080/01944367708977758
6. Jacobides, M. G., Cennamo, C., & Gawer, A. (2018). Towards a theory of ecosystems. Strategic Management Journal, 39(8), 2255-2276. https://doi.org/10.1002/smj.2904
7. Moore, J. F. (1993). Predators and prey: A new ecology of competition. Harvard Business Review, 71(3), 75-86. https://hbr.org/1993/05/predators-and-prey-a-new-ecology-of-competition
8. Porter, M. E. (1998). Clusters and the new economics of competition. Harvard Business Review, 76(6), 77-90. https://hbr.org/1998/11/clusters-and-the-new-economics-of-competition
9. Porter, M. E. (2000). Location, competition, and economic development: Local clusters in a global economy. Economic Development Quarterly, 14(1), 15-34. https://doi.org/10.1177/089124240001400105
10. Spigel, B. (2017). The relational organization of entrepreneurial ecosystems. Entrepreneurship Theory and Practice, 41(1), 49-72. https://doi.org/10.1111/etap.12167
11. Stam, E. (2015). Entrepreneurial ecosystems and regional policy: A sympathetic critique. European Planning Studies, 23(9), 1759-1769. https://doi.org/10.1080/09654313.2015.1061484
12. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 25-dekabrdagi OʻRQ-598-son “Investitsiyalar va investitsiya faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/4664142
13. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 20-avgustdagi PF-5517-son “«Namangan» erkin iqtisodiy zonasini tashkil etish toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-3897083
14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 16-noyabrdagi PF-14-son “Paxta-toʻqimachilik klasterlari faoliyatini tartibga solish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/-5731033
15. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Markazlashgan moliyalashtirish manbalari hisobidan asosiy kapitalga investitsiyalar (yillik), 1.04.01.0109, 2010-2024-yillar. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_2621.pdf
16. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Markazlashmagan moliyalashtirish manbalari hisobidan asosiy kapitalga investitsiyalar (yillik), 1.04.01.0115, 2010-2023-yillar. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_2627.pdf
17. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar va kreditlar hisobidan asosiy kapitalga investitsiyalar (yillik), 1.04.01.0118, 2010-2024-yillar. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_2633.pdf
18. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi (yillik), 1.02.01.0001, 2010-2024-yillar. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_552.pdf
19. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Yalpi ichki (hududiy) mahsulot hajmi (yillik), 1.01.03.0001, 2010-2025-yillar. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_1299.pdf
20. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026). Oʻzbekiston Respublikasida sanoat ishlab chiqarishi (2025-yil yanvar-dekabr oylari uchun). Press-reliz. https://stat.uz/img/news/press-reliz-sanoat-21_01_2025-j_-lotin_p43175.pdf
21. Namangan viloyati statistika boshqarmasi. (2026). Namangan viloyatida sanoat ishlab chiqarishi (2025-yil yanvar-dekabr). Press-reliz. https://namstat.uz/images/Pres-Reliz/2025/Sanoat2025_dekabr.pdf
22. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2025). Maxsus iqtisodiy zonalar (MIZ), kichik sanoat zonalari (KSZ), texnoparklar va klasterlar ishtirokchilari soni. https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/63922-makhsus-i-tisodij-zonalar-miz-kichik-sanoat-zonalari-ksz-tekhnoparklar-va-klasterlar-ishtirokchilari-soni-2
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.