RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR SOHASIDA BUDJET XARAJATLARINI NATIJADORLIK ASOSIDA BOSHQARISHNING NAZARIY-USLUBIY YONDASHUVLARI
Ключевые слова:
budjet xarajatlari, raqamli texnologiyalar, natijadorlik, samaradorlik, jamoat qiymati, dasturiy budjetlashtirish, raqamli investitsiya, moslashuvchan moliyalashtirish, budjet qarori, davlat moliyasi.Аннотация
Raqamli transformatsiya davlat budjeti xarajatlarining mazmunini o‘zgartirib, mablag‘ sarflanishini faqat smeta ijrosi bilan emas, balki erishilgan natija, foydalanuvchi uchun yaratilgan qiymat va tizimning uzoq muddatli barqarorligi bilan baholash zaruratini kuchaytirmoqda. Maqolada raqamli texnologiyalar sohasidagi budjet xarajatlarini boshqarishning nazariy asoslari natijaga yo‘naltirilgan budjetlashtirish, jamoat qiymati, xarajat–natija aloqasi va moslashuvchan moliyalashtirish g‘oyalari asosida tizimlashtirilgan. Tadqiqotda raqamli xarajatni an’anaviy xarajat moddasidan farqli ravishda butun hayotiy sikl davomida natija yaratadigan davlat investitsiyasi sifatida talqin qilish taklif etiladi. Muallif tomonidan budjet qarorini “resurs – faoliyat – mahsulot – natija – jamoat qiymati – teskari aloqa” ketma-ketligida shakllantiruvchi nazariy model ishlab chiqilgan. Modelning asosiy xususiyati moliyaviy intizomni natijadorlikning yakuniy mezoni emas, zarur boshlang‘ich sharti sifatida ko‘rishidir. Maqola yakunida raqamli loyihalarni natija va jamoat qiymatiga qarab ustuvorlashtirishga xizmat qiluvchi moslashuvchan portfel budjetlashtirish konsepsiyasi asoslangan.
Библиографические ссылки
Gharib, N.S.M., Saleh, Z. and Isa, C.R. (2024) ‘A thematic review on performance-based budgeting in the public sector organisation’, IPN Journal of Research and Practice in Public Sector Accounting and Management, 14(2), pp. 1–31. doi: 10.58458/ipnj.v14.02.01.0104.
Ho, A.T-K., Shen, C. and Xu, Y. (2023) ‘In search of public values in performance budgeting studies’, Public Administration Review, 83(6), pp. 1528–1541. doi: 10.1111/puar.13755.
OECD (2025a) Government at a Glance 2025. Paris: OECD Publishing. doi: 10.1787/0efd0bcd-en.
OECD (2025b) Effectively Managing Investments in Digital Government: An OECD Policy Framework. OECD Public Governance Policy Papers, No. 76. Paris: OECD Publishing. doi: 10.1787/5c324e91-en.
O‘zbekiston Respublikasi (2024) ‘2025-yil uchun O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjeti to‘g‘risida’gi O‘RQ-1011-son Qonun, 24 dekabr 2024. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi.
O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi (2024) O‘zbekiston Respublikasining 2025–2027-yillarga mo‘ljallangan Fiskal strategiyasi. Toshkent.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti (2025) ‘Respublikaning hudud, soha va tarmoqlarida raqamli texnologiyalar joriy etilishini yanada jadallashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida’gi PQ-286-son qaror, 16 sentabr 2025.
Raqamli texnologiyalar vazirligi (2025) ‘Prezident qarori: mamlakatda raqamli texnologiyalar joriy etilishini yanada jadallashtirish chora-tadbirlari belgilandi’, 17 sentabr 2025. Available at: https://gov.uz/oz/digital/news/view/86313.
Robinson, M. (2018) ‘The role of evaluation in spending review’, Canadian Journal of Program Evaluation, 32(3), pp. 305–315. doi: 10.3138/cjpe.43177.
Sattarov, I.A. (2024) Raqamli texnologiyalar sohasida budjet xarajatlarining samaradorligini oshirish. Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi. Toshkent: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti huzuridagi ‘O‘zbekiston iqtisodiyotini rivojlantirishning ilmiy asoslari va muammolari’ ilmiy-tadqiqot markazi.
Tryggvadottir, Á. and Bambalaite, I. (2024) ‘OECD performance budgeting framework’, OECD Journal on Budgeting, 23(3). doi: 10.1787/247e9dcb-en.
Valle-Cruz, D., Fernandez-Cortez, V. and Gil-Garcia, J.R. (2022) ‘From E-budgeting to smart budgeting: Exploring the potential of artificial intelligence in government decision-making for resource allocation’, Government Information Quarterly, 39(2), 101644. doi: 10.1016/j.giq.2021.101644.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.