SOGʻLIQNI SAQLASH TIZIMIDA SUNʼIY INTELLEKT ASOSIDAGI QAROR QABUL QILISH TIZIMLARINI YAGONA RAQAMLI EKOTIZIMGA INTEGRATSIYALASH

SOGʻLIQNI SAQLASH TIZIMIDA SUNʼIY INTELLEKT ASOSIDAGI QAROR QABUL QILISH TIZIMLARINI YAGONA RAQAMLI EKOTIZIMGA INTEGRATSIYALASH

Авторы

  • Turayeva Nafisa Odiljonovna Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti mustaqil izlanuvchi PhD.

Ключевые слова:

sunʼiy intellekt, sogʻliqni saqlash, qaror qabul qilish tizimi, raqamli ekotizim, inson nazorati, interoperabellik, risklarni boshqarish, model ishonchliligi.

Аннотация

Mazkur maqolada sogʻliqni saqlash tizimida sunʼiy intellekt asosidagi qaror qabul qilish tizimlarini yagona raqamli ekotizimga integratsiyalashning nazariy va amaliy asoslari tahlil qilindi. Tadqiqotda maʼlumot sifati, model ishonchliligi, shaffoflik, inson nazorati va texnik moslik yagona integratsiya konturida tizimlashtirildi. Xalqaro standartlar, risk boshqaruvi ramkalari va raqamli sogʻliqni saqlash manbalari asosida uch bosqichli metodik yondashuv ishlab chiqildi. Natijalar sunʼiy intellekt modullarini markazlashgan maʼlumotlar yadrosi bilan bogʻlash klinik va boshqaruv qarorlarining sifatini oshirganini koʻrsatdi. Davriy validatsiya, tushuntiruvchanlik, inson tomonidan yakuniy tasdiqlash va klinik-iqtisodiy natijalarni birgalikda baholash ekotizim barqarorligini mustahkamlovchi muhim shartlar sifatida asoslandi. Taklif etilgan model sunʼiy intellekt yechimlarini ishonchli, shaffof va iqtisodiy jihatdan asoslangan tarzda joriy etish uchun mustahkam metodik asos yaratdi.

Библиографические ссылки

World Health Organization. Ethics and governance of artificial intelligence for health: WHO guidance. Geneva: WHO, 2021. ISBN 978-92-4-002920-0. https://www.who.int/publications/i/item/9789240029200

World Health Organization. WHO issues first global report on AI in health and six guiding principles for its design and use. News release, 28 June 2021. https://www.who.int/news/item/28-06-2021-who-issues-first-global-report-on-ai-in-health-and-six-guiding-principles-for-its-design-and-use

World Health Organization. Ethics and governance of artificial intelligence for health: Guidance on large multi-modal models. Geneva: WHO, 2024. https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/e9e62c65-6045-481e-bd04-20e206bc5039/content

World Health Organization. Global strategy on digital health 2020-2027. Geneva: WHO, 2025. ISBN 978-92-4-011687-0. https://www.who.int/publications/i/item/9789240116870

Oʻzbekistonda raqamli sogʻliqni saqlash platformasi qanday yaratilmoqda. Gazeta.uz, 15.10.2025. https://www.gazeta.uz/oz/2025/10/15/digitalization-of-healthcare/

Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act). OJ L, 2024/1689, 12.7.2024. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj

EUR-Lex. Rules for trustworthy artificial intelligence in the EU: summary of Regulation (EU) 2024/1689. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/CA/LSU/?uri=oj%3AL_202401689

EU Artificial Intelligence Act. The Act Texts: official versions and implementation documents. https://artificialintelligenceact.eu/the-act/

Tabassi E. Artificial Intelligence Risk Management Framework (AI RMF 1.0). NIST AI 100-1. Gaithersburg: NIST, 2023. DOI: 10.6028/NIST.AI.100-1. https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/ai/nist.ai.100-1.pdf

National Institute of Standards and Technology. AI Risk Management Framework: programme page. https://www.nist.gov/itl/ai-risk-management-framework

OECD. Recommendation of the Council on Artificial Intelligence. OECD Legal Instruments, OECD/LEGAL/0449. Paris: OECD, 2019 (amended). https://legalinstruments.oecd.org/en/instruments/OECD-LEGAL-0449

Regulation (EU) 2025/327 of the European Parliament and of the Council of 11 February 2025 on the European Health Data Space. OJ L, 2025/327, 5.3.2025. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/327/oj/eng

Health Level Seven International. HL7 FHIR (Fast Healthcare Interoperability Resources): specification. https://www.hl7.org/fhir/

OECD. Health in the 21st Century: Putting Data to Work for Stronger Health Systems. Paris: OECD Publishing, 2019. DOI: 10.1787/e3b23f8e-en. https://www.oecd.org/en/publications/health-in-the-21st-century_e3b23f8e-en.html

World Bank. Digital-in-Health: Unlocking the Value for Everyone. Washington, DC: World Bank, 2023. DOI: 10.1596/40212. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/40212

Global Digital Health Monitor. Indicators and country profiles. https://digitalhealthmonitor.org/

World Health Organization. Global Digital Health Monitor: about the platform. WHO Data Dashboards. https://data.who.int/dashboards/gdhm/about

International Telecommunication Union. Digital Health Strategies: WHO-ITU National eHealth Strategy Toolkit and related resources. https://www.itu.int/en/ITU-D/ICT-Applications/Pages/e-health-strategies.aspx

Опубликован

2026-08-29

Как цитировать

SOGʻLIQNI SAQLASH TIZIMIDA SUNʼIY INTELLEKT ASOSIDAGI QAROR QABUL QILISH TIZIMLARINI YAGONA RAQAMLI EKOTIZIMGA INTEGRATSIYALASH. (2026). Научный журнал актуарных финансов и бухгалтерского учета, 6(08), 83-89. https://doi.org/10.55439/AFA/vol6_iss08/1489