DAVLAT XARIDLARIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNI JORIY ETISH ORQALI KORRUPSIYANING OLDINI OLISH ISTIQBOLLARI
Ключевые слова:
davlat xaridlari, raqamli texnologiyalar, korrupsiya xavfi, elektron xaridlar, ochiq ma’lumotlar, sun'iy intellekt, risk-skoring, blokcheyn, manfaatlar to‘qnashuvi, jamoatchilik nazorati.Аннотация
Maqolada davlat xaridlarida raqamli texnologiyalarni joriy etish orqali korrupsiyaviy xavflarni barvaqt aniqlash va cheklashning institutsional, huquqiy hamda texnologik mexanizmlari tadqiq etilgan. Tadqiqotning maqsadi O‘zbekiston davlat xaridlari tizimida elektron platformalar, ochiq ma’lumotlar standartlari, sun'iy intellekt, katta ma’lumotlar tahlili, blokcheyn, elektron identifikatsiya va manfaatlar to‘qnashuvini avtomatik tekshirish vositalaridan kompleks foydalanish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqishdan iborat. Metodologiya normativ-huquqiy hujjatlar tahlili, qiyosiy institutsional yondashuv, korrupsiya xavflari matritsasi, kontent-tahlil va tizimli modellashtirish usullariga asoslangan. Natijalar raqamlashtirish faqat xaridlarni elektron shaklga o‘tkazish bilan cheklanganda korrupsiya xavflari to‘liq bartaraf etilmasligini, samarali natija uchun ma’lumotlar o‘zaro integratsiyasi, algoritmik risk-skoring, ochiq shartnoma ma’lumotlari, mustaqil audit va jamoatchilik nazoratini yagona ekotizimda birlashtirish zarurligini ko‘rsatdi. Muallif tomonidan “raqamli halollik konturi” modeli, xaridning barcha bosqichlarida avtomatik qizil bayroqlar tizimi va 2026–2030 yillarga mo‘ljallangan bosqichma-bosqich amalga oshirish yo‘l xaritasi taklif etilgan.
Библиографические ссылки
O‘zbekiston Respublikasining 2021 yil 22 apreldagi O‘RQ–684-son «Davlat xaridlari to‘g‘risida»gi Qonuni (amaldagi tahrir). Lex.uz.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025 yil 26 dekabrdagi PF–259-son «Davlat xaridlari tizimida raqobat muhitini rivojlantirish va ishtirokchilar uchun qulay sharoitlar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni. Lex.uz.
Sanoat kooperatsiyasi va davlat xaridlari agentligi. Davlat xaridlari tizimi takomillashtirilmoqda: 2025 yil murojaatlari tahlili. 2026 yil 4 aprel.
O‘zbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi. 2024 yilda korrupsiyaga qarshi kurashish ishlari samaradorligini reyting baholash natijalari. 2025.
World Bank. Uzbekistan Infrastructure Governance Assessment Report. Washington, D.C., 2023.
World Bank. Boosting Transparency of Procurement and Building Citizen Trust by Using Open Contracting Tools. 2023.
Transparency International. Curbing Corruption in Public Procurement: A Practical Guide. Berlin, 2014.
UNCITRAL. Model Law on Public Procurement. United Nations, 2011.
OECD. Recommendation of the Council on Public Procurement. OECD/LEGAL/0411. Paris, 2015.
Open Contracting Partnership. Open Contracting Data Standard, Version 1.1.5. 2025.
Open Contracting Partnership. Red Flags in Public Procurement: A Guide to Using Data to Detect and Mitigate Risks. 2024.
OECD. Implementing the OECD Recommendation on Public Procurement in OECD and Partner Countries. Paris: OECD Publishing, 2025.
Transparency International. Integrity Pacts: A Tool for Preventing Corruption in Public Contracting. Berlin.
O‘zbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi. Davlat xaridlari sohasida 2023 yil fevral oyida o‘tkazilgan monitoring va tahlil natijalari. 2023.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 6 iyuldagi PF–6257-son Farmoni. Lex.uz.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 6 iyuldagi PQ–5177-son Qarori. Lex.uz.
Open Contracting Partnership and Development Gateway. Red Flags for Integrity: Giving the Green Light to Open Data Solutions. 2016.
Transparency International Knowledge Hub. Anti-corruption across the Public Procurement Cycle. 2023.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.