O‘ZBEKISTON BANK TIZIMIDA AKTIVLAR VA MAJBURIYATLAR MUDDATLARI NOMUVOFIQLIGINI FOIZ RISKI NUQTAI NAZARIDAN BAHOLASH

O‘ZBEKISTON BANK TIZIMIDA AKTIVLAR VA MAJBURIYATLAR MUDDATLARI NOMUVOFIQLIGINI FOIZ RISKI NUQTAI NAZARIDAN BAHOLASH

Mualliflar

  • Xakkulov Akbar Uralovich Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston milliy universiteti mustaqil izlanuvchisi

##semicolon##

aktivlar va majburiyatlarni boshqarish, muddat nomuvofiqligi, foiz riski, tarkibiy nomuvofiqlik indeksi, muddat transformatsiyasi, kredit-depozit nisbati, kredit-depozit foiz spredi, qayta narxlash tafovuti, sof foiz marjasi.

Abstrak

Maqolada O‘zbekiston bank tizimida aktivlar va majburiyatlar muddatlari nomuvofiqligi foiz riski nuqtai nazaridan baholangan. Tadqiqot 2020-2025 yillarga oid yillik ko‘rsatkichlar va 72 ta oylik kuzatuv asosida amalga oshirilgan. Tahlilda dinamik, tarkibiy va taqqoslama tahlil, koeffitsientlar va korrelyatsiya usullari hamda kredit-depozit foiz spredini baholashdan foydalanilgan. Maqolada tarkibiy nomuvofiqlik indeksi va muddat-valyuta foiz spredi matritsasini birgalikda qo‘llashga asoslangan baholash usuli taklif etilgan. Tadqiqot natijalari asosida uzoq muddatli kreditlarni barqaror resurslar bilan qoplash, valyuta kesimida GAP limitlarini belgilash hamda TNI, NII, EVE, LCR va NSFR ko‘rsatkichlarini kompleks nazorat qilish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

##submission.citations##

Basel Committee on Banking Supervision. Interest Rate Risk in the Banking Book. BCBS Standards. – Basel: Bank for International Settlements, 2016. – 51 p.

Basel Committee on Banking Supervision. Recalibration of Shocks for Interest Rate Risk in the Banking Book. BCBS Standards. – Basel: Bank for International Settlements, 2024. – 11 p.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Statistik byulleten: 2025 yil. – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, 2026. – 132 b.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Moliyaviy barqarorlik sharhi: 2025 yil. – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, 2026. – 195 b.

Office of the Comptroller of the Currency. Interest Rate Risk. Comptroller’s Handbook, Safety and Soundness Series. – Washington, DC: Office of the Comptroller of the Currency, March 2020.

Drechsler I., Savov A., Schnabl P. Banking on Deposits: Maturity Transformation without Interest Rate Risk // The Journal of Finance. – 2021. – Vol. 76, Issue 3. – P. 1091–1143. DOI:10.1111/jofi.13013.

European Banking Authority. Guidelines on Interest Rate Risks for Banking Book Activities (IRRBB) and Credit Spread Risk Arising from Non-Trading Book Activities (CSRBB). EBA/GL/2022/14. – Paris: European Banking Authority, 2022. https://www.eba.europa.eu/activities/single-rulebook/regulatory-activities/supervisory-review-and-evaluation-process-srep-0

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Asosiy stavkaning tijorat banklari kredit va depozit foiz stavkalariga ta’sir qilish mexanizmi. – Toshkent, 2025.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining rasmiy izohi: «Asosiy stavka pasayib borsa ham, nega kreditlar arzonlashmadi?». – 2026 yil 6 yanvar.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Pul-kredit siyosati sharhi: 2022 yil IV chorak. – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, 2023. – 24 b.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Markaziy bank boshqaruvi 2024 yil 25 iyuldagi yig‘ilishida asosiy stavkani 0,5 foiz bandga pasaytirib, yillik 13,5 foiz darajasida belgilash to‘g‘risida qaror qabul qildi. – 2024 yil 25 iyul.

O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Markaziy bank boshqaruvi 2025 yil 20 martdagi yig‘ilishida asosiy stavkani 0,5 foiz bandga oshirib, yillik 14 foiz darajasida belgilash to‘g‘risida qaror qabul qildi. – 2025 yil 20 mart.

Choudhry, M. (2018). Bank Asset and Liability Management I. In: An Introduction to Banking: Principles, Strategy and Risk Management. 2nd ed. John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/9781119115922.ch7

English, W.B. (2002). Interest Rate Risk and Bank Net Interest Margins. BIS Quarterly Review, December, pp. 67–82. https://www.bis.org/publ/qtrpdf/r_qt0212g.htm

Freixas, X. and Rochet, J.-C. (2023). Microeconomics of Banking. 3rd ed. Cambridge, MA: MIT Press. https://mitpress.mit.edu/9780262048194/microeconomics-of-banking/

Choudhry, M. (2007). Bank Asset and Liability Management: Strategy, Trading, Analysis. Singapore: John Wiley & Sons. https://www.wiley-vch.de/en/areas-interest/finance-economics-law/bank-asset-liability-management-978-0-470-82135-0

Diamond, D.W. and Dybvig, P.H. (1983). Bank Runs, Deposit Insurance, and Liquidity. Journal of Political Economy, 91(3), pp. 401–419. https://doi.org/10.1086/261155

Basel Committee on Banking Supervision. (2008). Principles for Sound Liquidity Risk Management and Supervision. Basel: Bank for International Settlements. https://www.bis.org/publ/bcbs144.htm

Office of the Comptroller of the Currency. (2020). Interest Rate Risk: Comptroller’s Handbook. Washington, DC: OCC. https://www.occ.treas.gov/publications-and-resources/publications/comptrollers-handbook/files/interest-rate-risk/pub-ch-interest-rate-risk.pdf

Coulier, L., Pancaro, C. and Reghezza, A. (2024). Are Low Interest Rates Firing Back? Interest Rate Risk in the Banking Book and Bank Lending in a Rising Interest Rate Environment. BIS Working Papers, No. 1202. https://www.bis.org/publ/work1202.htm

##submission.downloads##

Nashr qilingan

2026-07-30