OʻZBEKISTONDA INNOVATSION TURIZMNI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI
Keywords:
innovatsion turizm, turistik hudud hayot sikli, innovatsiyalar diffuziyasi, prognoz, ssenariy, ziyorat turizmi, tibbiy turizm, SWOT tahlilAbstract
Maqolada Oʻzbekistonda innovatsion turizmni rivojlantirish istiqbollari turistik hududlar hayot sikli va innovatsiyalar diffuziyasi nazariyalari asosida baholandi. Muallif 2012-2025-yillarda turistik maqsadlarda kelgan chet el fuqarolari sonining rasmiy qatoridan foydalanib, pandemiya davri uchun soxta oʻzgaruvchili log-chiziqli trend modelini qurdi va 2026-2030-yillar uchun uch ssenariyli prognozni ishlab chiqgan. Trend modeli tashriflarning yillik oʻrtacha 15,6 foizlik oʻsishini koʻrsatdi. Maqsadga erishish uchun zarur yillik oʻsish surʼati 11,36 foizni tashkil etdi. Bazaviy ssenariyda xorijiy tashriflar soni 2030-yilda 20,6 mln nafarga yetishi va rasmiy maqsadli koʻrsatkich muddatidan oldin bajarilishi asoslandi. Pandemiya yoʻqotishlarini toʻliq hisobga olgan pessimistik ssenariyda ham 2030-yilgi maqsadning 92,2 foizi taʼminlanishi aniqlandi. Ziyorat, ekologik, tibbiy, ishbilarmonlik va gastronomik turizm yoʻnalishlari SWOT mantiqida qiyosiy baholandi. Natijalar asosida innovatsion turistik mahsulotlarni bosqichma-bosqich joriy etishning yoʻl xaritasi va amaliy takliflar ishlab chiqildi.
References
1. Athanasopoulos, G., Hyndman, R. J., Song, H., & Wu, D. C. (2011). The tourism forecasting competition. International Journal of Forecasting, 27(3), 822-844. https://doi.org/10.1016/j.ijforecast.2010.04.009
2. Butler, R. W. (1980). The concept of a tourist area cycle of evolution: Implications for management of resources. The Canadian Geographer / Le Géographe canadien, 24(1), 5-12. https://doi.org/10.1111/j.1541-0064.1980.tb00970.x
3. Collins-Kreiner, N. (2010). Researching pilgrimage: Continuity and transformations. Annals of Tourism Research, 37(2), 440-456. https://doi.org/10.1016/j.annals.2009.10.016
4. Connell, J. (2013). Contemporary medical tourism: Conceptualisation, culture and commodification. Tourism Management, 34, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2012.05.009
5. Getz, D. (2008). Event tourism: Definition, evolution, and research. Tourism Management, 29(3), 403-428. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2007.07.017
6. Gössling, S., Scott, D., & Hall, C. M. (2020). Pandemics, tourism and global change: A rapid assessment of COVID-19. Journal of Sustainable Tourism, 29(1), 1-20. https://doi.org/10.1080/09669582.2020.1758708
7. Helms, M. M., & Nixon, J. (2010). Exploring SWOT analysis - where are we now? A review of academic research from the last decade. Journal of Strategy and Management, 3(3), 215-251. https://doi.org/10.1108/17554251011064837
8. Hjalager, A.-M. (2010). A review of innovation research in tourism. Tourism Management, 31(1), 1-12. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2009.08.012
9. Okumus, B., Okumus, F., & McKercher, B. (2007). Incorporating local and international cuisines in the marketing of tourism destinations: The cases of Hong Kong and Turkey. Tourism Management, 28(1), 253-261. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2005.12.020
10. Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovations (5th ed.). Free Press. https://www.simonandschuster.com/books/Diffusion-of-Innovations-5th-Edition/Everett-M-Rogers/9780743222099
11. Song, H., & Li, G. (2008). Tourism demand modelling and forecasting: A review of recent research. Tourism Management, 29(2), 203-220. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2007.07.016
12. Weaver, D. B., & Lawton, L. J. (2007). Twenty years on: The state of contemporary ecotourism research. Tourism Management, 28(5), 1168-1179. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2007.03.004
13. Witt, S. F., & Witt, C. A. (1995). Forecasting tourism demand: A review of empirical research. International Journal of Forecasting, 11(3), 447-475. https://doi.org/10.1016/0169-2070(95)00591-7
14. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 5-yanvar PF-5611-son “Oʻzbekiston Respublikasida turizmni jadal rivojlantirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoni. https://lex.uz/docs/4143188
15. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 19-noyabr PQ-348-son “Oʻzbekiston Respublikasi Turizm qoʻmitasi faoliyatini tashkil etish va turizm sohasini jadal rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Qarori. https://lex.uz/docs/-7851788
16. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026). Oʻzbekiston Respublikasiga turistik maqsadlarda kelgan chet el fuqarolari soni, 2.04.11.0001, 2012-2025-yillar. https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_1038.pdf
17. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2026, 16-yanvar). 2025-yilda Oʻzbekistonga 11,7 million nafar turist kelgan. https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/66309-2025-jilda-zbekistonga-11-7-million-nafar-turist-kelgan-2
