TIJORAT BANKLARIDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYA DARAJASINI BAHOLASHNING USLUBIY ASOSLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
raqamli transformatsiya, tijorat banki, DTI, raqamli infratuzilma, biznes-jarayonlar, raqamli xizmatlar, ekotizim, kompleks indeks.Abstract
Maqolada tijorat banklari raqamli transformatsiya darajasini baholashning nazariy va uslubiy asoslari tadqiq etilgan. Raqamlashtirish, raqamlizatsiya va raqamli transformatsiya tushunchalarining farqlari aniqlashtirilgan. Raqamli infratuzilma, biznes-jarayonlar, raqamli xizmatlardan foydalanish hamda raqamli ekotizim va boshqaruv bloklarini qamrab oluvchi raqamli transformatsiya indeksi (DTI)ning ierarxik modeli taklif etilgan. Masofaviy xizmatlardan ro‘yxatga olingan foydalanuvchilarning jami soni 37,3 mln nafarni tashkil etishi va ularning 97,5 foizi jismoniy shaxslarga to‘g‘ri kelishi ushbu ko‘rsatkich banklararo takroriy hisobni o‘z ichiga olishini va faol foydalanishni ifodalamasligini ko‘rsatadi. Markaziy bank statistikasi va banklar hisobotlarida raqamli faollik ko‘rsatkichlarini oshkor qilishni takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.
References
1. Verhoef P. C., Broekhuizen T., Bart Y. et al. Digital transformation: A multidisciplinary reflection and research agenda // Journal of Business Research. 2021. Vol. 122. P. 889–901.
2. Vial G. Understanding digital transformation: A review and a research agenda // Journal of Strategic Information Systems. 2019. Vol. 28(2). P. 118–144.
3. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Masofaviy bank xizmatlaridan foydalanuvchilar, 2020-2025 ma’lumotlari.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 12 maydagi PF-5992-son «2020–2025 yillarga mo‘ljallangan O‘zbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi to‘g‘risida»gi Farmoni.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 5 oktabrdagi PF-6079-son «“Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni.
6. Basel Committee on Banking Supervision. Digitalisation of finance. Basel: BIS, 2024.
7. European Central Bank. A key step in assessing SSM banks’ digitalisation journey and related risks. 11 July 2024.
8. OECD / European Union / EC-JRC. Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User Guide. Paris: OECD Publishing, 2008.
9. Vives X. Digital Disruption in Banking // Annual Review of Financial Economics. 2019. Vol. 11. P. 243–272.
10. Thakor A. V. Fintech and banking: What do we know? // Journal of Financial Intermediation. 2020. Vol. 41. Article 100833.
11. Kitsios F., Giatsidis I., Kamariotou M. Digital Transformation and Strategy in the Banking Sector: Evaluating the Acceptance Rate of E-Services // Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity. 2021. Vol. 7(3). Article 204.
12. Diener F., Špaček M. Digital Transformation in Banking: A Managerial Perspective on Barriers to Change // Sustainability. 2021. Vol. 13(4). Article 2032.
13. Xudayberganova Z. Z. Tijorat banklari tomonidan masofaviy bank xizmatlarini ko‘rsatishning amaliy holati // Qo‘qon universiteti xabarnomasi. 2023. Vol. 8. P. 13–19.
14. Parpiyeva R. Tijorat banklarida raqamli transformatsiya samaradorligini oshirishda moliyaviy texnologiyalarning o‘rni // Raqamli iqtisodiyot va axborot texnologiyalari. 2026. Vol. 6(2). P. 80–87.
