KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIKDA SOLIQ MA'MURIYATCHILIGINI TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI

KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIKDA SOLIQ MA'MURIYATCHILIGINI TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI

Mualliflar

  • Xurramov Azizbek Muxiddin o’g’li Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti huzuridagi “O‘zbekiston iqtisodiyotini rivojlantirishning ilmiy asoslari va muammolari” ilmiy-tadqiqot markazi PhD mustaqil izlanuvchisi

##semicolon##

kichik biznes, xususiy tadbirkorlik, soliq ma'muriyatchiligi, soliq riski, raqamlashtirish, ixtiyoriy compliance, O'zbekiston.

Abstrak

Tadqiqotning nazariy asosi soliq rioyasi, ixtiyoriy compliance, riskga asoslangan nazorat, raqamli soliq ma'muriyatchiligi va kichik biznesning institutsional xarajatlari haqidagi yondashuvlarga tayanadi. Empirik-tahliliy qismda O'zbekiston Milliy statistika qo'mitasi, Soliq qo'mitasi, Lex.uz, OECD va Jahon banki ma'lumotlari asosida kichik biznesning iqtisodiyotdagi ulushi, soliq tushumlari, raqamlashtirish natijalari va soliq riskini baholash mexanizmlari baholanadi. Natijalar kichik biznesning YAIM, bandlik, tashqi savdo va ichki bozor barqarorligidagi roli yuqori ekanini, shu bilan birga soliq majburiyatlarini bajarish xarajatlari, hujjatlashtirish murakkabligi, ma'lumotlar integratsiyasi va risk mezonlarining amaliy qo'llanishida qo'shimcha takomillashtirish zarurligini ko'rsatadi. Maqolada kichik biznes uchun xizmatga yo'naltirilgan, segmentlangan va riskga asoslangan soliq ma'muriyatchiligi modeli taklif etiladi.

##submission.citations##

Allingham, M. G., & Sandmo, A. (1972). Income tax evasion: A theoretical analysis. Journal of Public Economics, 1(3-4), 323-338.

Kirchler, E., Hoelzl, E., & Wahl, I. (2008). Enforced versus voluntary tax compliance: The slippery slope framework. Journal of Economic Psychology, 29(2), 210-225.

OECD. (2025). Tax Administration Digitalisation and Digital Transformation Initiatives. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/c076d776-en

OECD. (2024). Tax Administration 3.0 and digital transformation of tax administration. OECD Forum on Tax Administration materials.

O'zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo'mitasi. (2026). Key indicators of small business entities in the Republic of Uzbekistan, January-December 2025. Toshkent.

O'zbekiston Respublikasi Soliq qo'mitasi. (2025a). Soliq qo'mitasi faoliyatining 2024-yildagi yakunlari: natija va kelgusi rejalar. Rasmiy axborot.

O'zbekiston Respublikasi Soliq qo'mitasi. (2025b). Kichik korxonalar to'lagan soliqlar 7,2 trln so'mdan oshdi. Rasmiy axborot.

O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 10-fevraldagi PF-21-son Farmoni. Tadbirkorlik subyektlarini toifalarga ajratish mezonlari hamda soliq siyosati va soliq ma'muriyatchiligini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida.

O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 7-yanvardagi 1-son qarori. Soliq xavfini boshqarish, soliq xavfi mavjud soliq to'lovchilarni aniqlash va soliq tekshiruvlarini tashkil etish tartibi to'g'risida.

World Bank. (2025). Uzbekistan Country Economic Memorandum: Fostering Private Sector-Led Growth and Global Integration. Washington, DC: World Bank.

World Bank. (2025). Improved access to finance to help 7,000 businesses in Uzbekistan grow and create jobs. Press release.

Alm, J. (2019). What motivates tax compliance? Journal of Economic Surveys, 33(2), 353-388.

Bird, R. M., & Zolt, E. M. (2008). Technology and taxation in developing countries: From hand to mouse. National Tax Journal, 61(4), 791-821.

Nashr qilingan

2026-01-31