AHOLIGA SAVDO XIZMATLARINI RAQAMLASHTIRISHNING HUDUDIY IQTISODIY SAMARADORLIKKA TA’SIRI
Keywords:
raqamlashtirish, savdo xizmatlari, hududiy iqtisodiy samaradorlik, e-tijorat, hududiy tafovut, raqamli to‘lov, logistika, kichik va o‘rta biznes, O‘zbekiston.Abstract
Ushbu maqolada O‘zbekistonning barcha viloyatlari bo‘yicha savdo xizmatlari sohasini raqamlashtirish jarayonining hududiy iqtisodiy samaradorlikka ta’siri keng ko‘lamli statistik ma’lumotlar asosida o‘rganiladi. Tadqiqot 2019–2023 yillar davomida e-tijorat hajmi, raqamli to‘lov ulushi va hududiy YaIM o‘sishi o‘rtasidagi bog‘liqlikni korrelyatsion-regressiv tahlil yordamida aniqlaydi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, savdo xizmatlarini raqamlashtirish operatsion xarajatlarni 59,4%, xizmat ko‘rsatish vaqtini esa 66,3% ga kamaytiradi, daromad o‘sish sur'atini esa 3,2% dan 18,7% ga yetkazadi. Maqolada hududiy raqamlashtirish tafovutlarini bartaraf etishga yo‘naltirilgan 7 ta siyosat tadbiri taklif etiladi.
References
O‘zbekiston Respublikasi Statistika qo‘mitasi (Uzstat). (2023). O‘zbekiston iqtisodiyotining raqamli rivojlanish ko‘rsatkichlari 2023. Toshkent: Uzstat nashri.
Raqamli texnologiyalar vazirligi. (2023). Raqamli iqtisodiyot rivojlanish hisoboti 2022–2023. Toshkent: RTV.
Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies. New York: W.W. Norton & Company.
Raximov, A., Ergashev, B., & Nazarov, K. (2022). Markaziy Osiyoda elektron tijorat dinamikasi: infratuzilma, qabul qilish va siyosat. Markaziy Osiyo iqtisodiyot jurnali, 14(2), 45–67.
Umarov, H., & Xolmatov, J. (2023). O‘zbekistonda raqamli transformatsiya va KOK samaradorligi: panel ma’lumotlarga asoslangan dalillar. O‘zbek iqtisodiy tadqiqotlar jurnali, 8(1), 12–31.
Toshmatov, S., Yusupova, N., & Karimov, R. (2022). O‘zbekistonda hududiy raqamli tafovut: o‘lchash va omillar. Toshkent iqtisodiy sharhi, 5(3), 78–96.
Hasanov, M., & Ismoilov, F. (2023). O‘zbekiston KOKlari orasida e-tijoratni qabul qilishdan samaradorlik: amaliy tadqiqot yondashuvi. Biznes va iqtisodiyot jurnali, 19(4), 201–218.
O‘zbekiston Markaziy banki (MBU). (2023). To‘lov tizimlari rivojlanish hisoboti 2023. Toshkent: MBU.
Qashqadaryo viloyati savdo-sanoat palatasi. (2023). Yillik tadqiqot hisoboti. Qarshi: QVSP.
Jahon banki. (2023). Raqamli iqtisodiyotni yoqib yuborish: O‘zbekiston mamlakat hisoboti. Washington, D.C.: World Bank Group.
OECD. (2023). OECD raqamli iqtisodiyot istiqboli 2023: Inklyuziv raqamli transformatsiyani shakllantirishda. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/47a5a4f3-en
UNCTAD. (2023). Global e-tijorat sharhi 2022: tendentsiyalar, faktlar va raqamlar. Jeneva: UNCTAD.
Osiyo taraqqiyot banki (ATB). (2023). Markaziy Osiyoda raqamli bog‘liqlik: yutuqlar, kamchiliklar va imkoniyatlar. Manila: ATB.
O‘zbekiston Respublikasi innovatsion rivojlanish vazirligi. (2023). «Raqamli O‘zbekiston — 2030» dasturi holati to‘g‘risida hisobot. Toshkent: IRV.
Abdullaev, K., & Mirzayev, B. (2023). O‘zbekistonning raqamli tayyorligi: mintaqaviy tengdoshlar bilan taqqoslash. O‘zbek iqtisodiy tadqiqotlar jurnali, 9(2), 18–39.
