MINTAQALARNI STRATEGIK RIVOJLANTIRISHDA AGLOMERATSIYA SAMARALARINI ANIQLASH VA IQTISODIY BAHOLASH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
aglomeratsiya samaralari, mintaqaviy rivojlanish, shahar mukofoti, iqtisodiy zichlik, makoniy tahlil, urbanizatsiya, transport integratsiyasi, bilimlar tarqalishi.Abstract
Maqolada mintaqalarni strategik rivojlantirishda aglomeratsiya samaralarini aniqlash va iqtisodiy baholash yondashuvlari oʻrganildi. Tizimli yondashuv, makoniy qiyoslash va koeffitsiyentlar usuli asosida Oʻzbekiston hududlari hamda ayrim yirik shaharlarning iqtisodiy koʻrsatkichlari tahlil qilindi. Axborot bazasida rasmiy statistik maʼlumotlar va sunʼiy yoʻldosh kuzatuvlariga asoslangan eʼlon qilingan baholashlardan foydalanildi. Shahar mukofoti koeffitsiyentlari hisoblanib, aholi jon boshiga mahsulotning mamlakat oʻrtacha darajasiga nisbatan farqlari koʻrsatildi. Umumiy resurslardan foydalanish, mehnat bozoridagi moslashuv va bilimlar tarqalishi aglomeratsiyaning asosiy mexanizmlari sifatida tizimlashtirildi. Namangan misolida hududiy aloqalarni rivojlantirish imkoniyatlari muhokama qilindi. Transport integratsiyasi, innovatsion hududlar va shahar infratuzilmasini rivojlantirishga doir takliflar ishlab chiqildi. Natijalar hududiy strategiyalar uchun tahliliy asos sifatida talqin qilindi.
References
1. Krugman P. Increasing Returns and Economic Geography // Journal of Political Economy. - 1991. - Vol. 99, No. 3. - P. 483-499. - URL: https://doi.org/10.1086/261763
2. Fujita M., Thisse J.-F. Economics of Agglomeration // Journal of the Japanese and International Economies. - 1996. - Vol. 10, No. 4. - P. 339-378. - URL: https://doi.org/10.1006/jjie.1996.0021
3. Duranton G., Puga D. Micro-Foundations of Urban Agglomeration Economies // Handbook of Regional and Urban Economics. - Vol. 4. - Amsterdam: Elsevier, 2004. - P. 2063-2117. - URL: https://doi.org/10.1016/S1574-0080(04)80005-1
4. Rosenthal S.S., Strange W.C. Evidence on the Nature and Sources of Agglomeration Economies // Handbook of Regional and Urban Economics. - Vol. 4. - Amsterdam: Elsevier, 2004. - P. 2119-2171. - URL: https://doi.org/10.1016/S1574-0080(04)80006-3
5. Glaeser E.L., Kallal H.D., Scheinkman J.A., Shleifer A. Growth in Cities // Journal of Political Economy. - 1992. - Vol. 100, No. 6. - P. 1126-1152. - URL: https://doi.org/10.1086/261856
6. Glaeser E.L., Maré D.C. Cities and Skills // Journal of Labor Economics. - 2001. - Vol. 19, No. 2. - P. 316-342. - URL: https://doi.org/10.1086/319563
7. Combes P.-P., Duranton G., Gobillon L., Puga D., Roux S. The Productivity Advantages of Large Cities: Distinguishing Agglomeration from Firm Selection // Econometrica. - 2012. - Vol. 80, No. 6. - P. 2543-2594. - URL: https://doi.org/10.3982/ECTA8442
8. Henderson J.V. The Urbanization Process and Economic Growth: The So-What Question // Journal of Economic Growth. - 2003. - Vol. 8, No. 1. - P. 47-71. - URL: https://doi.org/10.1023/A:1022860800744
9. Oʻzbekiston aholisi 38,2 milliondan oshdi // Kun.uz. 29.01.2026. - URL: https://kun.uz/news/2026/01/29/ozbekiston-aholisi-382-milliondan-oshdi
10. Oʻzbekistonda aholi soni boʻyicha yangi maʼlumot eʼlon qilindi // Kun.uz. 16.04.2026. - URL: https://kun.uz/news/2026/04/16/ozbekistonda-aholi-soni-boyicha-yangi-malumot-elon-qilindi
11. Yalpi ichki mahsulot shakllanishida eng katta ulushni qaysi hududlar qoʻshmoqda // Anhor.uz. 28.05.2025. - URL: https://anhor.uz/uzl/news/yalpi-ichki-mahsulot-shakllanishida-eng-katta-ulushni-qaysi-hududlar-qo-shmoqda
12. Toshkent shahri iqtisodiyotining qariyb 68 foizi xizmatlar sohasi hissasiga toʻgʻri keladi // Yuz.uz. 2026. - URL: https://yuz.uz/uz/news/toshkent-shahri-iqtisodiyotining-qariyb-68-foizi-xizmatlar-sohasi-hissasiga-togri-keladi
13. 2025 yilda iqtisodiy oʻsish boʻyicha Toshkent shahri birinchi boʻldi // Sputnik Oʻzbekiston. 11.03.2026. - URL: https://oz.sputniknews.uz/20260311/yaim-osish-uzbekistan-etakchi-hudud-56225358.html
14. Sunʼiy yoʻldosh maʼlumotlari asosida tahlil: Oʻzbekistonda iqtisodiy faollik sezilarli oshdi // Yuz.uz. 25.03.2026. - URL: https://yuz.uz/uz/news/suniy-yoldosh-malumotlari-ozbekistonda-iqtisodiy-faollik-sezilarli-oshdi
