«ASAKABANK» AJ FAOLIYATI SAMARADORLIGIGA TAʼSIR ETUVCHI OMILLARNI EKONOMETRIK BAHOLASH VA ARIMA MODELI ASOSIDA PROGNOZLASHTIRISH
Keywords:
tijorat banki, bank transformatsiyasi, faoliyat samaradorligi, aktivlar rentabelligi (ROA), xarajat-daromad nisbati (CIR), muammoli kreditlar (NPL), ARIMA modeli, prognozlashtirish, ssenariy tahlili, ekonometrik baholash.Abstract
Maqolada «Asakabank» AJ faoliyati samaradorligiga taʼsir etuvchi asosiy omillar - operatsion xarajatlar darajasi (CIR), kredit riski (NPL) va aktivlardan foydalanish samaradorligi (AU) - 2018–2025-yillar choraklik maʼlumotlari asosida ekonometrik jihatdan baholangan. Koʻp omilli regressiya tahlili natijalari xarajat-daromad nisbati va muammoli kreditlar ulushining aktivlar rentabelligiga (ROA) statistik jihatdan ahamiyatli salbiy taʼsirini tasdiqladi. Box–Jenkins uslubiyoti asosida qurilgan ARIMA modellari yordamida ROA, CIR va NPL koʻrsatkichlarining 2029-yilgacha prognoz qiymatlari uchta ssenariy (inersion, dinamik, pessimistik) kesimida ishlab chiqilgan. Dinamik ssenariy boʻyicha ROA 0,42 foizdan 0,51 foizgacha oshishi, CIR 73,4 foizdan 69,4 foizgacha, NPL esa 3,6 foizdan 3,2 foizgacha kamayishi prognoz qilingan. Olingan natijalar bankning transformatsiya strategiyasida samaradorlikni oshirish boʻyicha maqsadli koʻrsatkichlarni (KPI) miqdoriy asoslashga xizmat qiladi.
References
. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-maydagi PF-5992-son «2020–2025-yillarga moʻljallangan Oʻzbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi toʻgʻrisida» Farmoni. - URL: https://lex.uz
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son «“Oʻzbekiston - 2030” strategiyasi toʻgʻrisida» Farmoni. - URL: https://lex.uz
Berger A.N., DeYoung R. Problem Loans and Cost Efficiency in Commercial Banks // Journal of Banking & Finance. - 1997. - Vol. 21, No. 6. - P. 849–870.
Athanasoglou P.P., Brissimis S.N., Delis M.D. Bank-specific, Industry-specific and Macroeconomic Determinants of Bank Profitability // Journal of International Financial Markets, Institutions and Money. - 2008. - Vol. 18, No. 2. - P. 121–136.
Demirgüç-Kunt A., Huizinga H. Determinants of Commercial Bank Interest Margins and Profitability: Some International Evidence // The World Bank Economic Review. - 1999. - Vol. 13, No. 2. - P. 379–408.
Dietrich A., Wanzenried G. Determinants of Bank Profitability Before and During the Crisis: Evidence from Switzerland // Journal of International Financial Markets, Institutions and Money. - 2011. - Vol. 21, No. 3. - P. 307–327.
Petria N., Capraru B., Ihnatov I. Determinants of Banks’ Profitability: Evidence from EU 27 Banking Systems // Procedia Economics and Finance. - 2015. - Vol. 20. - P. 518–524.
Box G.E.P., Jenkins G.M., Reinsel G.C., Ljung G.M. Time Series Analysis: Forecasting and Control. - 5th ed. - Hoboken: John Wiley & Sons, 2015. - 712 p.
Tsay R.S. Analysis of Financial Time Series. - 3rd ed. - Hoboken: John Wiley & Sons, 2010. - 715 p.
Hyndman R.J., Athanasopoulos G. Forecasting: Principles and Practice. - 3rd ed. - Melbourne: OTexts, 2021. - 442 p.
Dickey D.A., Fuller W.A. Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root // Journal of the American Statistical Association. - 1979. - Vol. 74, No. 366. - P. 427–431.
Louzis D.P., Vouldis A.T., Metaxas V.L. Macroeconomic and Bank-specific Determinants of Non-performing Loans in Greece // Journal of Banking & Finance. - 2012. - Vol. 36, No. 4. - P. 1012–1027.
[Oʻzbekistonlik mualliflar boʻyicha manbalar shu yerga kiritiladi - bibliografik maʼlumotlarni asl nashrdan tekshirib qoʻshing]
Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki. Bank tizimi statistikasi. - URL: https://cbu.uz
«Asakabank» AJ moliyaviy hisobotlari (2018–2025-yillar). - URL: https://asakabank.uz
