BYUDJET TASHKILOTLARIDA NOMOLIYAVIY AKTIVLAR HISOBINI YURITISH AMALIYOTI: MUAMMOLAR VA TAKOMILLASHTIRISH YO‘NALISHLARI
Keywords:
nomoliyaviy aktivlar, byudjet tashkilotlari, davlat sektori hisobi, aktivlarni baholash, inventarizatsiya, amortizatsiya, raqamli hisob tizimi, IPSAS, to‘liq hisoblash metodi.Abstract
Nomoliyaviy aktivlar - binolar, inshootlar, asbob-uskunalar, infratuzilma obyektlari va nomoddiy resurslar - davlat sektorida jamoat xizmatlari sifati hamda davlat mulkidan foydalanish samaradorligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Mazkur maqolaning maqsadi byudjet tashkilotlarida nomoliyaviy aktivlar hisobini yuritish amaliyotidagi tizimli muammolarni aniqlash, ularning moliyaviy hisobot ishonchliligi va boshqaruv qarorlari sifatiga ta’sirini baholash hamda takomillashtirish yo‘nalishlarini asoslashdan iborat. Tadqiqot sifat-analitik yondashuv, hujjatlar tahlili, qiyosiy tahlil va institutsional tahlil metodlariga tayangan holda amalga oshirildi. Natijalar tarixiy qiymat asosida baholashning ustunligi aktivlarning real iqtisodiy qiymatini to‘liq aks ettirmasligi, inventarizatsiya va ichki nazorat mexanizmlari yetarli darajada samarali emasligi, amortizatsiya hisobida real foydalanish sharoitlari yetarlicha inobatga olinmasligi hamda raqamlashtirish darajasi pastligini ko‘rsatdi. Xalqaro tajriba IPSAS talablari asosida to‘liq hisoblash metodiga bosqichma-bosqich o‘tish davlat sektori hisobotlarining shaffofligi, taqqoslanishi va hisobdorligini oshirishini tasdiqlaydi. Maqolada O‘zbekiston sharoitida nomoliyaviy aktivlar hisobini modernizatsiya qilish uchun metodologik, institutsional va texnologik chora-tadbirlar taklif etiladi.
References
International Federation of Accountants. (2025). International Public Sector Financial Accountability Index 2025. IFAC.
CIPFA. (2025). Public Financial Management and IPSAS Implementation Report. Chartered Institute of Public Finance and Accountancy.
World Bank. (2023). World Development Report: Digital Transformation in Public Finance. Washington, DC: World Bank Group.
Asian Development Bank. (2021). Public Financial Management Reforms in Uzbekistan: Roadmap for IPSAS Implementation. Manila: ADB.
Public Expenditure and Financial Accountability (PEFA). (2024). Uzbekistan PEFA Assessment Report. Washington, DC.
International Public Sector Accounting Standards Board (IPSASB). (2022). Handbook of International Public Sector Accounting Standards. IFAC.
O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi. (2019). Byudjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi va hisobotini yuritish bo‘yicha yo‘riqnoma. Toshkent.
O‘zbekiston Respublikasi Qonuni. (2016). Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida. Toshkent.
Karimov, N. (2022). Davlat sektorida buxgalteriya hisobi tizimini takomillashtirish yo‘nalishlari. Moliya va bank islohotlari jurnali, 4(2), 55–63.
Tursunov, B. (2023). Byudjet tashkilotlarida moliyaviy hisob va ichki nazorat tizimi samaradorligi. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 1(6), 112–118.
Ismailov, S. (2021). Byudjet tashkilotlarida aktivlar hisobini yuritish amaliyoti va muammolar. O‘zbekiston iqtisodiyoti: tahlil va prognozlar, 3(1), 44–50.
Xodjaev, A. (2020). Davlat sektori buxgalteriya hisobi islohotlari va IPSASga moslashuv masalalari. Moliya va iqtisodiy rivojlanish jurnali, 2(3), 71–78.
