UZOQ MUDDATLI AKTIVLAR HISOBI VA ULARNING KORXONA MOLIYAVIY BARQARORLIGIDAGI O‘RNI
Keywords:
Uzoq muddatli aktivlar, asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar, investitsiyalar, amortizatsiya, eskirish, qayta baholash, moliyaviy hisobot, IFRS, barqarorlik.Abstract
Uzoq muddatli aktivlar hisobi buxgalteriya amaliyotida korxona moliyaviy barqarorligini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. Ular tarkibiga asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va uzoq muddatli investitsiyalar kiradi hamda ishlab chiqarish jarayonini tashkil etish, xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish va bozor raqobatbardoshligini mustahkamlashda asosiy omil hisoblanadi. Asosiy vositalar binolar, inshootlar, uskunalar va transport vositalari orqali moddiy bazani shakllantiradi. Nomoddiy aktivlar patentlar, dasturiy ta’minot va brend qiymati orqali innovatsion salohiyatni ifodalaydi. Uzoq muddatli investitsiyalar esa kelajakdagi daromadlarni ta’minlashga xizmat qiladi. Buxgalteriya hisobida aktivlar dastlabki qiymatda qayd etilib, keyinchalik amortizatsiya va eskirish ko‘rsatkichlari orqali ularning haqiqiy qiymati aniqlanadi. Moliyaviy hisobotlarda uzoq muddatli aktivlarning to‘g‘ri aks ettirilishi korxona faoliyatining shaffofligini ta’minlaydi. Xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (IFRS) asosida qayta baholash va qiymatni pasaytirish tartiblari moliyaviy holatni yanada real ko‘rsatishga yordam beradi. Xulosa qilib aytganda, uzoq muddatli aktivlar hisobi nafaqat ichki boshqaruv, balki tashqi investorlar va kreditorlar uchun ham muhim axborot manbai bo‘lib, ularni samarali boshqarish korxonaning moliyaviy barqarorligi, rentabelligi va investitsion jozibadorligini oshiradi.
References
O‘zbekiston–2030” taraqqiyot strategiyasi, Toshkent, 2023-yil.
Mirziyoyev Sh. Oliy Majlisga Murojaatnoma, Toshkent, 2023-yil, 15-bet.
O‘RQ-439-sonli Qonun, Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida, 2016-yil 13-aprel.
Khakimov F.A. Improving Accounting for Long-Term Assets in Accordance with International Standards, World Economics & Finance Bulletin, 2024-y.
Rishika Khetan, Varda Sardana, Shubham Singhania & Jagvinder Singh. Financial Stability through a Global Perspective: An In-Depth Integrative Review, International Journal of System Assurance Engineering and Management, 2025-y.
Karimov A. Uzoq muddatli aktivlar hisobi va baholash masalalari, Toshkent, 2020-yil, 45-bet.
Rizakulov A. Uzoq muddatli aktivlar xisobi. Darslik, 1998-yil.
Jo‘rayev N. Moliyaviy hisobotlarda aktivlarni aks ettirish. Samarqand, 2019-yil, 67-bet.
Rasulov M. Amortizatsiya usullari va ularning ta’siri. Toshkent, 2021-yil, 52-bet.
Xudoyberdiyev Sh. Nomoddiy aktivlar hisobining nazariy asoslari. Buxoro, 2022-yil, 38-bet.
Tursunova D. Investitsion aktivlar va ularning boshqaruvi. Toshkent, 2021-yil, 74-bet.
Jo‘rayev N. Moliyaviy hisobotlarda aktivlarni aks ettirish. Samarqand, 2019-yil, 67-bet.
