O‘ZBEKISTONDA IQTISODIY DIVERGENTSIYA VA IJTIMOIY KONVERGENTSIYA HOLATINI BAHOLASH MEXANIZMI
Keywords:
ijtimoiy tabaqalashuv, hududiy konvergensiya, divergensiya, kambag‘allikni qisqartirish, farovonlikka asoslangan davlat siyosati, xududiy ijtimoiy tabaqalashuv xolati taxlili, TCI metodologiyasi.Abstract
Mazkur maqola O‘zbekiston Respublikasidagi hududlararo ijtimoiy-iqtisodiy tabaqalashuv jarayonining 2010–2025-yillardagi empirik tahlili natijalariga bag‘ishlangan. Tadqiqotning markaziy gipotezasi iqtisodiy divergensiya va ijtimoiy konvergensiyaning bir vaqtda tartibga solining samarali mexanizmlari taxlil qilingan. Tahlil 12 ustuvor yo‘nalish, 14 hudud va 181 indikator kesimida amalga oshirilgan va Triangular Convergence Index (TCI) metodologiyasi orqali tizimlashtirildi. Asosiy muammoning huquqiy asoslari – O‘zbekiston Respublikasining ijtimoiy yo‘naltirilgan iqtisodiy siyosati samarali amalga oshirilyotganligini tasdiqladi. Tadqiqot natijalari rivojlanayotgan iqtisodiyotlar uchun farovonlikka asoslangan iqtisodiy modellarni qurish uchun O‘zbekiston siyosati eng muxim tajribalardan biri ekanligini ko‘rsatib beradi.
References
Barro, R. J., & Sala-i-Martin, X. (1992). Convergence. Journal of Political Economy, 100(2), 223–251.
Castells, M. (1996). The Rise of the Network Society: The Information Age (Vol. 1). Blackwell Publishers.
DiMaggio, P., & Hargittai, E. (2001). From the 'Digital Divide' to 'Digital Inequality': Studying Internet Use as Penetration Increases. Princeton University Center for Arts and Cultural Policy Studies, Working Paper Series #15.
Esping-Andersen, G. (1990). The Three Worlds of Welfare Capitalism. Princeton University Press.
Krugman, P. (1991). Increasing Returns and Economic Geography. Journal of Political Economy, 99(3), 483–499.
Krugman, P. (1991). Geography and Trade. MIT Press.
Myrdal, G. (1957). Economic Theory and Underdeveloped Regions. Gerald Duckworth & Co. Ltd.
Piketty, T. (2014). Capital in the Twenty-First Century. Harvard University Press.
Solow, R. M. (1956). A Contribution to the Theory of Economic Growth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65–94.
Swan, T. W. (1956). Economic Growth and Capital Accumulation. Economic Record, 32(2), 334–361.
van Dijk, J. A. G. M. (2005). The Deepening Divide: Inequality in the Information Society. Sage Publications.
OECD (2021). Regional Outlook for Central Asia: Promoting Inclusive Growth and Sustainable Development. OECD Publishing, Paris.
UNDP (2020). Human Development Report 2020: The Next Frontier — Human Development and the Anthropocene. United Nations Development Programme, New York.
UNDP (2023). Uzbekistan: Human Development Report 2022. United Nations Development Programme, Tashkent.
World Bank (2018). Uzbekistan Systematic Country Diagnostic. World Bank Group, Washington DC.
World Bank (2022). Uzbekistan Country Economic Memorandum. World Bank Group, Washington DC.
O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi (yangi tahriri). 2023-yil 30-apreldagi umumxalq referendumida qabul qilingan. Manba: https://lex.uz/docs/-6445145
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son Farmoni "O‘zbekiston-2030 strategiyasi to‘g‘risida". Manba: https://lex.uz/uz/docs/-6600413
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PQ-300-son Qarori. Manba: https://lex.uz/uz/docs/-6600390
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 23-sentabrdagi PF-143-son Farmoni "Kambag‘allikni qisqartirish va aholi turmush farovonligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida". Manba: https://www.lex.uz/uz/docs/-7109857
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 23-sentabrdagi PQ-330-son Qarori. Manba: https://lex.uz/docs/-7109778
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 27-fevraldagi 125-son Qarori. Manba: https://lex.uz/docs/-7410357
O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Rasmiy SDMX bazasi. Manba: https://stat.uz
Hududlarning Ijtimoiy Tabaqalashuv Holati Indeksi (HITHI). Monitoring platformasi. Manba: https://beta-stata.netlify.app/republic
O‘zbekiston Respublikasi Milliy axborot qonuni hujjatlari bazasi. Manba: https://lex.uz
