TIJORAT BANKLARIDA AKTIV-PASSIV MUDDATLARINI MOSLASHTIRISH: LIKVIDLIKNI SAQLASHNING ENG MUHIM YO‘LLARI

TIJORAT BANKLARIDA AKTIV-PASSIV MUDDATLARINI MOSLASHTIRISH: LIKVIDLIKNI SAQLASHNING ENG MUHIM YO‘LLARI

Authors

  • Sulaymanov Samandarboy Adhambek o‘g‘li Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti mustaqil tadqiqotchisi

Keywords:

tijorat banklari, aktiv-passiv boshqaruvi, likvidlik, likvidlik riski, muddat nomuvofiqligi, ALM, resurs bazasi, gap-tahlil, kredit portfeli, barqaror passivlar, stress-test.

Abstract

Mazkur maqolada tijorat banklari aktivlari va passivlari muddatlarini moslashtirishning nazariy hamda amaliy jihatlari, shuningdek, uning bank likvidligini saqlashdagi o‘rni ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda aktiv-passiv nomuvofiqligining likvidlik xatari, to‘lovga qobiliyatlilik va moliyaviy barqarorlikka ta’siri tahlil qilingan. Xorijiy va mahalliy ilmiy qarashlarga asoslanib, muddatlarni moslashtirish bank boshqaruvining nafaqat texnik vositasi, balki risklarni nazorat qilish va balans barqarorligini ta’minlashning strategik vositasi ekanligi ta’kidlangan. Shuningdek, “Agrobank” ATB moliyaviy ko‘rsatkichlari misolida aktivlar, majburiyatlar, kredit portfeli va kapital dinamikasi tahlil qilinib, kredit portfelining tez o‘sishi barqaror va uzoq muddatli passivlar bilan ta’minlanmasa, likvidlikka bosim kuchayishi mumkinligi qayd etilgan. Tadqiqot yakunida muddat koridorlari tizimi, resursga bog‘langan kreditlash, passivlar barqarorligini baholash, ikki qavatli likvidlik buferi hamda ALM qarorlarining likvidlikka ta’sirini baholash bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.

References

Mirziyoyev, S. M. (2022, January 28). 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida (PF-60-son Farmon). O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. https://lex.uz/docs/5841063

Marozva, G., & Makina, D. (2020). Liquidity risk and asset liability mismatches: Evidence from South Africa. Studies in Economics and Econometrics, 44(2), 39–63. https://www.researchgate.net/profile/Godfrey-Marozva-2/publication/346800944_Liquidity_Risk_and_Asset_Liability_Mismatches_Evidence_From_South_Africa/links/6061a275458515e8347c330c/Liquidity-Risk-and-Asset-Liability-Mismatches-Evidence-From-South-Africa.pdf

Arif Eser Guzel (2021). Risk, asset and liability management in banking: Conceptual and contemporary approach. In A. H. Dincer & U. Hacioglu (Eds.), Financial ecosystem and strategy in the digital era (pp. 131–145). Springer. https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-72624-9_7

Soumik Bhusan, Ajit Dayanandan va Naresh G. (2025). Asset–liability maturity mismatches and banking fragility risk. International Journal of Accounting & Information Management, 33(4), 693–714. https://www.emerald.com/ijaim/article/33/4/693/1249832

Qodirov, A. B. (2024). Oʻzbekiston Respublikasi tijorat banklarida likvidlik riskini boshqarishning mavjud modellarini tahlil qilish. Scientific Journal of Actuarial Finance and Accounting. https://finance.tsue.uz/index.php/afa/article/download/330/349

Safarov, S. (2024). Bank aktivlari va passivlarini boshqarishni takomillashtirish. Green Economy and Development. https://www.neliti.com/publications/667435/bank-aktivlari-va-passivlarini-boshqarishni-takomillashtirish

Raxmanov, I. (2024). Tijorat banklari resurs bazasi mustahkamligini baholovchi ko‘rsatkichlar tizimi. Green Economy and Development. https://www.neliti.com/publications/667204/tijorat-banklari-resurs-bazasi-mustahkamligini-baholovchi-korsatkichlar-tizimi

Mardonova Sh. (2024). Tijorat banklari aktivlarini boshqarishni takomillashtirish. Green Economy and Development. https://www.neliti.com/publications/665615/tijorat-banklari-aktivlarini-boshqarishni-takomillashtirish

Baxriddinov, S. (2025). Tijorat banklari likvidliligini ta’minlashda aktiv va passivlarning ahamiyati. Finance, Money and Credit. https://mpkjournal.com/index.php/MPK/article/download/129/136

www.agrobank.uz Agrobank ATB rasmiy sayti ma’lumotlari

Downloads

Published

2026-03-18

How to Cite

TIJORAT BANKLARIDA AKTIV-PASSIV MUDDATLARINI MOSLASHTIRISH: LIKVIDLIKNI SAQLASHNING ENG MUHIM YO‘LLARI. (2026). Scientific Journal of Actuarial Finance and Accounting, 6(03), 115-123. https://doi.org/10.55439/AFA/vol6_iss03/1343