MINTAQANING EKSPORT SALOHIYATINI BAHOLASH MODELINING ILMIY ASOSLARI VA HUDUDIY AMALIYOTI (Surxondaryo viloyati misolida)
Keywords:
mintaqa iqtisodiyoti, eksport salohiyati, baholash modeli, hududiy rivojlanish, Surxondaryo viloyati, tashqi savdo, eksport strukturasini diversifikatsiya qilish, raqobatbardoshlik, iqtisodiy indikatorlar, resurs salohiyati, logistika infratuzilmasi, institutsional muhit, eksport strategiyasi.Abstract
Ushbu maqolada mintaqaning eksport salohiyatini baholash masalalarining ilmiy-nazariy asoslari hamda ularni hududiy darajada qo‘llashning amaliy jihatlari Surxondaryo viloyati misolida chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida eksport salohiyati tushunchasining iqtisodiy mazmuni, uning shakllanishiga ta’sir etuvchi ichki va tashqi omillar tizimli ravishda yoritiladi. Xususan, tabiiy-resurs salohiyati, ishlab chiqarish quvvatlari, mehnat resurslari, transport-logistika infratuzilmasi, investitsion muhit, tashqi bozorlar bilan integratsiya darajasi hamda institutsional mexanizmlarning eksport jarayonlariga ta’siri baholanadi. Maqolada mintaqaning eksport salohiyatini aniqlash va tahlil qilishga xizmat qiluvchi kompleks baholash modeli taklif etilib, ushbu modelning amaliy qo‘llanilishi Surxondaryo viloyati misolida statistik ma’lumotlar asosida asoslab beriladi. Viloyatning qulay geografik joylashuvi, agrar-sanoat majmuasining rivojlanish darajasi va transchegaraviy savdo imkoniyatlari eksport hajmi va tarkibini kengaytirishda muhim omillar sifatida ko‘rsatib o‘tiladi. Tadqiqot natijalari hududiy eksport siyosatini takomillashtirish, mahsulotlar eksportini diversifikatsiya qilish va mintaqaning xalqaro bozorlaridagi raqobatbardoshligini oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi.
References
World Bank. World Development Report 2020: Trading for Development in the Age of Global Value Chains. Washington, DC: World Bank Publications, 2020.
UNCTAD. Trade and Development Report 2022: Development Prospects in a Fractured World. Geneva: United Nations Publications, 2022.
World Trade Organization. World Trade Report 2021: Economic Resilience and Trade. Geneva: WTO Press, 2021.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. Eksport faoliyatini rag‘batlantirish va hududlarning tashqi savdo salohiyatini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risidagi Farmon.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. Hududlar kesimida tashqi savdo ko‘rsatkichlari. Statistik to‘plam. Toshkent, 2023-yil.
Ricardo D. On the Principles of Political Economy and Taxation. London: John Murray Publishing, 1817.
Balassa B. Trade Liberalization and Revealed Comparative Advantage. The Manchester School of Economic and Social Studies, Manchester University Press, 1965.
Porter M.E. The Competitive Advantage of Nations. New York: Free Press, 1990.
World Bank. Logistics Performance Index and Trade Facilitation. Washington, DC: World Bank Publications, 2018.
UNCTAD. Global Value Chains and Development. Geneva: United Nations Publications, 2019.
Granberg A.G. Regional Economics and Regional Policy. Moscow: Higher School of Economics Publishing House, 2014.
Tatarkin A.I. Regional Development and Export Potential. Ekaterinburg: Ural Branch of RAS Publishing, 2016.
Abdug‘afforov A., Mustafakulov Sh. Mintaqaviy iqtisodiyot va eksport salohiyati. Toshkent: Iqtisodiyot nashriyoti, 2019.
Soliyev S., Xolmuradov B. Hududiy eksportni rivojlantirish muammolari. Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti, 2021.
Qodirov D. Surxondaryo viloyati iqtisodiyoti va tashqi savdo rivoji. Termiz: Surxon nashriyoti, 2022.
